Yüksek enflasyon karşısında haklı olmak tek başına yeterli olmayıp, alacağın bir an önce tahsil edilmesinin de büyük bir önem arz ettiği günümüzde kamulaştırma bedelinin hak sahiplerine ivedilikle ödenmesi mülkiyet hakkı açısından adeta bir zorunluluk haline gelmiş durumdadır. Anayasa Mahkemesi (AYM), kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesi ve enflasyon karşısında değer kaybetmesiyle ilgili kamulaştırma bedeli değer kaybı konusunda emsal niteliğinde bir karara daha imza attı. 5 Kasım 2025 tarihli bireysel başvuru kararında paranın değer kaybına uğratılması mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edildi.
İşte kararın hukuki özeti ve detayları:
Kararın Özeti ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru, kamulaştırma bedelinin ödenmesi sürecinde yaşanan gecikmeler ve yüksek enflasyon nedeniyle paranın alım gücünün düşmesi üzerine yapılmıştır.
Yüksek Mahkeme, konuyu Mülkiyet Hakkı (Anayasa m. 35) kapsamında incelemiş ve şu tespitlerde bulunmuştur:
- Değer Kaybı Tespiti: Kamulaştırma bedelleri veya tazminatların, enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkına müdahale niteliğindedir.
- Aşırı Külfet: Enflasyon farkının gözetilmemesi, başvuruculara şahsi olarak “aşırı ve olağan dışı bir külfet” yüklemektedir.
- Hüküm: Açıklanan gerekçelerle mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı kişileri, kamulaştırma işlemlerine karşı koruyucu niteliktedir. Kamulaştırma ile malvarlığı elinden alınan kişinin kamulaştırma bedelinin geç ödenmesi ile kamulaştırma bedeli değer kaybı durumu ortaya çıkmakta ve mülkiyet hakkı ihlal edilmektedir. Özellikle enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde kişilerin hakları olan alacak kalemlerine bir an önce kavuşması önemlidir.
Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davalarında taşınmazın değerinin tespiti, usul işlemleri ve yargılama sürecinde ileri sürülecek talepler bakımından uzman bir kişinin hukuksal desteğinin alınmasının hakların zayi olmaması açısından önemli olduğunu hatırlatmak isteriz.
