Uzman Erbaş Kanunu’na göre; “Son bir yıl içinde 8 defa veya daha fazla disiplin cezası alan personelin sözleşmesi feshedilir.” hükmü, yıllardır idare tarafından matematiksel bir işlem gibi uygulanıyordu. Cezaların içeriğine, haklılığına veya ağırlığına bakılmaksızın, sayı 8’e ulaştığı anda personel meslekten çıkarılıyordu. Uzman erbaş sözleşme feshi konusunda Danıştay önemli bir değerlendirmede bulundu.
Ancak Danıştay 12. Dairesi, 22/05/2025 tarihli ve 2025/2689 Karar sayılı içtihadıyla bu “otomatik fesih” uygulamasını hukuka aykırı buldu.
1 Yılda 8 Küçük Ceza Nedeniyle Uzman Erbaş Sözleşme Feshi
Dava konusu olayda, bir Komando Uzman Onbaşı; “Görevde kayıtsızlık”, “Yalan söylemek”, “Hoşnutsuzluk yaratmak” gibi gerekçelerle 1 yıl içerisinde toplam 8 adet disiplin cezası (Uyarma, Kınama, Hizmete Kısmi Süreli Devam vb.) almıştır.
İdare, kanundaki “8 ceza limitini doldurdun” maddesine dayanarak personelin sözleşmesini feshetmiştir. Yerel mahkeme de “Cezalar kesinleşmiş, sayı tutuyor” diyerek davayı reddetmiştir.
Hukuki Dönüm Noktası: “Yargı Yolu Kapalı Cezalar” Açıldı
Eskiden askeri personelin aldığı “Uyarma” ve “Kınama” cezalarına karşı mahkemeye gidilemiyordu. Bu yüzden personel bu cezaları sineye çekiyordu. Ancak Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve sonrasında çıkarılan 7517 sayılı Kanun ile bu kural değişti.
Artık sözleşme feshine dayanak yapılan tüm disiplin cezaları yargı denetimine tabidir.
Danıştay Ne Karar Verdi?
Danıştay, yerel mahkemenin “Sayıya bakıp geçme” kararını bozdu ve şu kritik ilkeyi koydu:
- Matematik Yetmez: Sadece “8 tane ceza var mı?” diye bakmak, şekli bir denetimdir ve adil yargılanma hakkına aykırıdır.
- İçerik Denetimi Şart: Mahkeme, sözleşmenin feshine sebep olan o 8 cezanın her birini (Uyarma ve Kınama dahil) tek tek incelemelidir.
- Yeniden Yargılama: Eğer bu cezalar hukuka aykırıysa, yok hükmünde sayılmalı ve fesih işlemi iptal edilmelidir.
Kararın Etkileri:
Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve yeni yasal düzenlemeler uzman erbaşların disiplin hukuku açısından oldukça önemli yenilikler getirmiş ve bu değişim Danıştay kararlarına da yansımıştır. Disiplin cezalarındaki salt niceliksel yaklaşımdan vazgeçilmiş ve hukuksal irdeleme konusu önem kazanmıştır. Bu açıdan disiplin soruşturması, cezası ve bunun sonucunda görevden ihraca kadar giden süreçlerde idare hukukunun kendine özgü yapısını dikkate alarak hukuksal ihtilafların ele alınması oldukça önemlidir.
