Anayasa Mahkemesi (AYM), trafik cezalarında “cezaların şahsiliği” ilkesini güçlendiren çok önemli bir iptal kararına imza attı. 23.12.2025 tarihli Resmi Gazete‘de yayımlanan 10 Eylül 2025 tarihli kararda, aracı kullanan sürücünün kusurlu eylemi nedeniyle, araç sahibine (tescil plakasına) otomatik olarak idari para cezası kesilmesi Anayasa’ya aykırı bulundu. Bu şekilde araç sahibine kesilen trafik cezası uygulamasının hukuka aykırılığı ortaya konuldu.
İşte 2025/122 Esas sayılı kararın hukuki özeti ve vatandaşlar için önemi:
İptal Edilen Düzenleme Neydi?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 26. maddesi, araçlarda “çakar” olarak bilinen izinsiz ışıklı/sesli uyarı işaretlerinin kullanılmasını veya zorunlu işaretlerin bulundurulmamasını yasaklamaktadır.
Kanun’un iptal edilen hükmü şunu öngörüyordu: Eğer sürücü bu yasağı ihlal ederse sürücüye ceza kesilir. Ancak “Sürücü, aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca, tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir.”.
Yani araç sahibi olay yerinde olmasa ve olaydan haberi olmasa bile, sürücünün taktığı “çakar lamba” veya eksik donanım yüzünden araç sahibine de aynı miktarda ceza kesiliyordu.
Anayasa Mahkemesi Neden İptal Etti?
Tokat 2. Sulh Ceza Hâkimliği’nin başvurusu üzerine konuyu inceleyen Yüksek Mahkeme, bu uygulamayı “Cezaların Şahsiliği” ve “Hukuk Devleti” ilkelerine aykırı bulmuştur.
Mahkemenin iptal gerekçeleri şunlardır:
- Kusursuz Ceza Olmaz: İptal edilen kural, araç sahibinin kusurunun bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ceza kesilmesini öngörmekteydi. Araç sahibinin eylemi ile suç arasında bir illiyet bağı kurulmadan ceza verilmesi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.
- Cezaların Şahsiliği İlkesi: Anayasa’nın 38. maddesi gereği herkes kendi eyleminden sorumludur. Sürücünün işlediği bir kabahat nedeniyle, fail olmayan araç sahibinin cezalandırılması Anayasa’ya aykırıdır.
- Otomatik Yaptırım Sorunu: İdare, araç sahibinin sürücüye bir talimat verip vermediğini araştırmadan doğrudan plakaya ceza kesmektedir. Bu durum, işlemediği bir fiilden dolayı kişilerin cezalandırılmasına yol açar.
Sonuç ve Hüküm
Anayasa Mahkemesi, açıklanan nedenlerle 2918 sayılı Kanun’un 26. maddesindeki “…tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir” hükmünü İPTAL ETMİŞTİR.
Bu karar, aracını başkasına emanet eden veya şirket aracı kullandıran ruhsat sahiplerinin, sürücünün kişisel kusurlarından kaynaklanan (çakar takmak, yazı yazmak vb.) ihlallerden dolayı sorumlu tutulamayacağını teyit etmektedir.
Cezaların şahsiliği ilkesi açısından önemli bir nitelikte olup, hukukun temel ilkelerinin uygulanması ve buna aykırı işlemlere karşı yargı mercileri önünde uzman kişiler vasıtasıyla hak talebinde bulunulmasının önemini bir kez daha ortaya koyan niteliktedir.