Miras hukukunda ebeveynler, yaşlılıklarında kendilerine bakan çocuklarına minnet duygusuyla tapu devri yapmak isteyebilirler. Bunun en yasal yolu “Ölünceye Kadar Bakma Akdi”dir. Ancak bu hak sınırsız değildir. Eğer ebeveyn, “Bakım karşılığı” diyerek tüm servetini veya en değerli mülkünü sadece bir çocuğuna devrederse, Yargıtay bunu “Diğer kardeşlerden mal kaçırma” olarak değerlendirmektedir. Ölünceye kadar bakma akdinde muvazaa hukuk sistemimizde en çok karşılaşılan muvazaa türlerinden biridir. Bu sözleşme bakıma muhtaç kişiler için kıymetli olsa da diğer tarafta mirasçıların hakları da söz konusu olduğu için sözleşmedeki alacak ve borç ilişkisinin dengeli olması önemlidir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 07.10.2025 tarihli ve 2025/4298 Karar sayılı ilamı, bakım sözleşmelerinde “Makul Oran” ilkesini netleştiren çok önemli bir içtihattır.
Olayın Özeti: Anne, En Değerli Mülkünü Bakan Kıza Devretti
Davada, mirasbırakan anne; İstanbul’daki çok değerli (üzerinde bina olan) bir taşınmazdaki paylarını ve Yalova’daki diğer taşınmazlarını kendisine bakan kızına (davalıya) devretmiştir. Diğer kız kardeşler (davacılar); “Annemiz bizim vekaletimizi kullanarak hisseleri topladı, sonra hepsini tek bir kardeşe devretti. Bu bakım değil, mirastan mal kaçırmadır” diyerek dava açmıştır. Ölünceye kadar bakma akdinde muvazaa iddiasında bulunulmuştur.
Yerel Mahkeme: “Anneye Bakıldı, İşlem Geçerli” Dedi
Yerel Mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi; annenin yaşlı ve hasta olduğunu, davalı kızın anneye ölünceye kadar baktığını, dolayısıyla yapılan sözleşmenin gerçek bir bakım sözleşmesi olduğunu belirterek davayı reddetmiştir.
Yargıtay’ın Müdahalesi: “Bakım Var Ama Ölçü Kaçmış!”
Yargıtay, bakım olgusunu kabul etmekle birlikte, devredilen malın miktarına dikkat çekerek kararı bozmuştur. Yargıtay’ın gerekçesi şöyledir:
- Orantısız Devir: Muris, sadece İstanbul’daki en değerli taşınmazını değil, Yalova’daki 3 taşınmazını da aynı kıza devretmiştir.
- Asıl Amaç Bakım Değil: Bakım borcu için makul bir miktar devredilebilir. Ancak tüm değerli malların devredilmesi, asıl amacın “bakım sağlamak” değil, “diğer mirasçılardan mal kaçırmak (muris muvazaası)” olduğunu gösterir.
- İptal Kararı: İstanbul’daki taşınmazın 1/2 payının devri muvazaalı (danışıklı) kabul edilerek iptal edilmelidir.
Sonuç Olarak:
Bu karar gösteriyor ki;
- Ebeveyniniz size bakıyor diye orantısız mal devri muvazaya işaret edebilir.
- Yapılan devir, mirasbırakanın tüm malvarlığına oranla makul bir seviyede olmazsa muvazaaya işaret edebilir
- Eğer en değerli mülkler “bakım karşılığı” devredildiyse, diğer kardeşler Muris Muvazaası davası açarak tapuyu iptal ettirebilirler.
Yargıtay ölünceye kadar bakma akdinde özellikle devredilen malın toplam malvarlığına oranı, değer bakımından diğer malvarlığına göre durumu gibi konuları incelemektedir. Benzer bir başka kararında da en değerli mülkün devrini ölünceye kadar bakma akdinde muvazaa olarak nitelendirmiştir. Yaşlıların bakımı için kıymetli olan bu sözleşmenin dikkatli bir şekilde hazırlanması büyük önem arz etmektedir.
