Kamu görevlileri sendikacılığında “büyük sendika – küçük sendika” ayrımı yaratan ve memurlar arasında mali eşitsizliğe neden olan “%2 Barajı” uygulaması, Danıştay 12. Dairesi‘nin 27/05/2025 tarihli ve 2025/2735 Karar sayılı ilamı ile tarihe karıştı.
İdare, çıkardığı bir uygulama kılavuzu ile üye sayısı %2’nin altında olan sendikaların üyelerine daha az, %2’nin üzerinde olanlara ise daha fazla ikramiye ödenmesini öngörmüştü. Danıştay, %2 sendika barajı iptal kararı ile bu uygulamanın hukuksuzluğunu tescilledi.
Olayın Özeti: Büyük Sendikaya Çok, Küçüğe Az İkramiye
Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2023 yılında yayımladığı bir kılavuzla (7429 sayılı Kanun’a dayanarak) şu kuralı getirmişti:
- Eğer üyesi olduğunuz sendika, o hizmet kolundaki memurların en az %2’sini üye yapmışsa; yüksek tutarlı (2119 gösterge) Toplu Sözleşme İkramiyesi alırsınız.
- Eğer sendikanızın üye sayısı %2’nin altındaysa; düşük tutarlı (750 gösterge) Toplu Sözleşme Desteği alırsınız. Bu durum, memurları maddi kayıp yaşamamak için zorla büyük sendikalara üye olmaya itiyordu .
Hukuki Süreç: Önce AYM, Sonra Danıştay İptali
Süreçte önce Anayasa Mahkemesi (AYM), bu uygulamanın dayanağı olan Kanun maddesini; “Sendika seçme özgürlüğünü kısıtladığı, çalışanları dolaylı olarak belli sendikalara zorladığı ve eşitsizlik yarattığı” gerekçesiyle iptal etti .
Ancak idarenin yayımladığı “Uygulama Kılavuzu” halen yürürlükteymiş gibi duruyordu. İşte Danıştay 12. Dairesi bu noktada devreye girdi ve şu hükmü kurdu:
“Dava konusu Kılavuz’un dayanağı olan Kanun maddeleri Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Yasal dayanağı ortadan kalkan bir idari işlemin (Kılavuzun) hukuk dünyasında varlığını sürdürmesi mümkün değildir.” .
Sonuç: Ne Değişti?
Bu kararla birlikte;
- Baraj Yıkıldı: Sendikaların üye sayısına bakılarak yapılan “Baraj” uygulaması tamamen hukuka aykırı hale geldi.
- Eşitlik Geldi: Artık kamu görevlileri, hangi sendikaya üye olursa olsun (üye sayısı 10 kişi olan sendika da olsa, 100 bin olan da olsa) eşit miktarda sendika ikramiyesi alma hakkına sahiptir.
- Özgürlük Kazandı: Memurlar, “300-500 lira eksik almayayım” korkusuyla istemedikleri sendikalara üye olmak zorunda kalmayacak.
Önce Anayasa Mahkemesi daha sonra ise Danıştay sendikal özgürlük açısından oldukça önemli iki iptal kararına imza atmıştır. Sivil toplum örgütlerinin, sendikalaşmanın amaçlarından biri eşit haklara erişmek, bu konuda dayanışma ve kamuoyu oluşturmaktır. Sendikaların varoluş amacına aykırı nitelikte baraj uygulamasına yönelik mevzuat hükümlerinin iptali sivil toplum özgürlüğü açısından oldukça önemli niteliktedir.
