Danıştay Onuncu Dairesi, tıbbi hata (malpraktis) nedeniyle açılan tam yargı davasında, dava dilekçesinde talep edilmeyen yasal faizin, sonradan verilen “miktar artırım dilekçesi” ile talep edilemeyeceğine hükmetti. Karar, idari yargıda “taleple bağlılık” ilkesinin sınırlarını net bir şekilde çiziyor.
Tıbbi müdahale hataları (malpraktis) sonucu uğranılan zararların tazmini için açılan tam yargı davalarında, usul kuralları hayati önem taşır. Bu kurallardan en temel olanı “taleple bağlılık” ilkesidir. Danıştay Onuncu Dairesi’nin yakın tarihli bir kararı (Esas No: 2022/6474, Karar No: 2025/5551), dava açarken faiz talebini unutan davacılar için önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
Olayın Geçmişi: Hatalı Ameliyat ve Tazminat İstemi
Dava, Devlet Hastanesi’nde gerçekleştirilen bir ameliyat neticesinde hatalı tedavi uygulandığı ve davacının sindirim sistemi yönünden ömür boyu engelli hale geldiği iddiasıyla açılmıştır. Davacı vekili, idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle maddi ve manevi tazminat ödenmesini talep etmiştir.
- İlk Derece ve Bölge İdare Mahkemesi Süreci: İdare Mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, Bölge İdare Mahkemesi de tarafların istinaf başvurularını reddetmiştir. Mahkemeler, davalı idarenin hizmet kusurunu tespit ederek tazminata hükmetmiştir.
- Temyiz Aşaması: Hem davacı hem de davalı (Bakanlık) kararı temyiz etmiştir. Davacının temyiz nedenlerinden biri, mahkemenin tazminat miktarlarına faiz işletmemesidir.
Temel Hukuki Sorun: “Taleple Bağlılık” ve Faiz
Danıştay Onuncu Dairesi’nin incelediği temel uyuşmazlık şudur: Dava dilekçesinde tazminat istemleri için faiz işletilmesi talebi bulunmayan bir davada, mahkeme kendiliğinden faize hükmedebilir mi? Daha da önemlisi, dava sürecinde verilen “miktar artırım dilekçesi” ile ilk defa faiz talep edilebilir mi?
Danıştay, bu soruya “Hayır” yanıtını vermiştir.
Danıştay’ın Gerekçesi ve “Taleple Bağlılık” İlkesi
Danıştay, kararında usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan “taleple bağlılık ilkesi”ne vurgu yapmıştır.
- HMK Madde 26: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26. maddesine göre; “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.”
- İdari Yargıda Uygulama: İdari yargılama usulünde de mahkemeler, davacının istemleri ile bağlıdır ve bu istemleri genişletecek şekilde karar veremezler.
Kararın Can Alıcı Noktası: Miktar Artırımı ve Faiz Talebi
Dava dosyasının incelenmesinde; davacının, dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerine faiz işletilmesi talebinde bulunmadığı görülmüştür.
Davacı vekili temyiz dilekçesinde, dava dilekçesinde faiz istemese de miktar artırım dilekçesiyle faiz talebinde bulunduğunu ileri sürmüştür. Ancak Danıştay bu argümanı kabul etmemiştir.
Danıştay’ın yorumu şu şekildedir:
- Miktar Artırımı Sınırlıdır: 2577 sayılı Kanun’un 16/4. maddesiyle getirilen miktar artırım hakkı, sadece dava dilekçesinde gösterilen “miktar” ile sınırlıdır.
- Faiz Yeni Bir Taleptir: Dava dilekçesinde yer verilmeyen “yasal faiz” talebi, miktar artırımı kapsamında değerlendirilemez. Bu, “davanın genişletilmesi” (talebini değiştirme) yasağına girer.
“Miktar artırım dilekçesinde talep edilen ‘yasal faiz’ ‘davanın genişletilmesi’ kapsamında olduğundan ve davacı dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.” (Danıştay 10. Daire)
Kararın Sonucu ve Değerlendirme
Danıştay Onuncu Dairesi, Bölge İdare Mahkemesi’nin tazminata hükmettiği ancak faiz işletmediği kararını onanmasına karar vermiştir. (Manevi tazminat miktarı yönünden bir karşı oy bulunmakla birlikte, faiz konusunda oybirliği sağlanmıştır.)
Bu karar şu dersleri içermektedir:
- Dava Dilekçesi Kritiktir: Tazminat davalarında (özellikle tam yargı davalarında) hak kaybına uğramamak için dava dilekçesinin başlangıçta eksiksiz hazırlanması gerekir.
- Faiz Talebinin Önemi: Eğer tazminat talebini varsa, bu tazminatın idareye başvuru tarihinden veya dava tarihinden itibaren işleyecek “yasal faizi” ile birlikte ödenmesi açıkça istenilmelidir.
- Miktar Artırımı Her Şeyi Çözmez: Miktar artırım dilekçesi, tazminatın miktarını yükseltmeye yarar, ancak dilekçede hiç bulunmayan yeni bir hak kategorisini (faiz gibi) davaya ekleyemez.
Bu emsal karar, tıbbi malpraktis ve diğer idari tazminat davalarında süreç yönetiminin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha göstermiştir. Bazen dava dilekçesinde unutulan bir cümle hatta bir kelime bile maddi açıdan çok büyük etkilere neden olabilmektedir. Özellikle ülkemiz gibi enflasyonun yüksek olduğu ülkelerde faiz meselesi çok daha büyük önem taşıdığından doğru anda doğru taleplerde bulunulması hayati niteliktedir.
